KAJMAKCALAN

Kajmakčalan je najviši vrh planine Nidže sa 2.521 m nadmorske visine, na granici Republike Makedonije prema Grčkoj (Mariovo). 
Sačinjen je od gnajsa i granita, a poznat je kao poprište najžešćih borbi na Solunskom frontu tokom Prvog svjetskog rata 1918. godine. 
Na njemu je podignuta spomen kapela gde se nalazi i urna, u kojoj je (bilo)  sahranjeno srce doktora Arčibalda Rajsa. 
Uz crkvu stoji i kosturnica u kojoj se nalaze ostaci palih boraca.

Osvajanje Kajmakčalana je bitka na Solunskom frontu koja se vodila u Prvom svjetskom ratu između Kraljevine Srbije i Kraljevine Bugarske.

Posle osamnaest dana teške i neizvesne borbe na Kajmakčalanu, srpski vojska je uspela otvoriti "Kapiju slobode" i da pobedonosno krene put svoje domovine.

 Da je Kajmakčalan bio značajna pozicija govore i nazivi: Bugari su ga zvali Borisov grad jer su mislili da je neosvojiv, a Srbija Kapija slobode jer su tu prvi put zakoračili u svoju zemlju. Bitka je vođena između 12. i 13 rujna 1916. godine.

Kajmakčalan

Putniče, stani! Ovde leže oni!

Gomile ove prah kraljeva kriju.

S kapom u ruci njima se pokloni,

I redom tako ižljubi ih sviju!

Iz ovih humka, iz hrnjage kama,

Gde truba svesti srca jaka svrsta,

Praznici slave granuli su nama

I mučenike skinuli sa krsta.

Ovde su večni, što vatrama žrtve

I bilom srca probudiše mrtve -

Srbine, stani! Ovde leže oni!

Ovo su naše lavre i oltari;

Njihovim svetlim sjajem se ozari,

I čelo svoje molitvom prikloni!

Aleksa Šantić

Zajednica Srba u Makedoniji mesni odbor Bitolj, u subotu 12. septembra u čast 99. godina velike bitke i pobede, tragovima srpske vojske, na potezu Siva stijena - Starkov grob - vrh Kajmakčalana, organizirala planinarski marš "Kajmakčalan 2015". Odakle su i pozajmljene slike

SPOMENIK NA ZEBRNJAKU u cast Kumanovske Bitke

Spomen-kosturnica na brdu Zebrnjaku je bilo monumentalno i trijumfalno spomen obeležje podignuto u slavu i čast poginulim srpskim vojnicima tokom Kumanovske bitke u Prvom balkanskom ratu 1912. godine.

Osvećivanje monumentalne Spomen - kosturnice, povodom 25. godišnjice od Kumanovske bitke, oktobra 1937. na brdu Zebrnjak.

Na brezuljcima, istocno od Kumanova odvijala se glavna bitka izmedju turske i srpske vojske u Prvom Balkanskom Ratu.Nakon ove bitke turci su poceli da se povlace posle skoro 5 vekovnog prisustva na ovim prostorima. i time označila početak oslobođenja Jugoistočne Evrope od Osmanskog carstva. Spomen-obeležje je najznačajnije ostvarenje beogradskog arhitekte Momira Korunović i bio je najmonumentalniji vojni memorijal na prostorima središnjeg Balkana. Spomenik je podignut 1937. godine na lokalitetu samog bojišta - brdu Zebrnjak kod Kumanova u tada Vardarskoj banovini u Kraljevini Jugoslaviji, a danas Republici Makedoniji. U spomen-kosturnici, počivaju posmrtni ostaci 678 poginulih srpskih vojnika poginulih u Kumanovskoj bitci. Danas se spomenik nalazi u ruiniranom stanju, jer ga je bugarski okupator Makedonije porušio tijekom Drugog svjetskog rata.

Posljednjih godina Zebrnjak je postao mjesto okupljanja srpskih zajednice iz Republike Makedonije. Za sanaciju ovog spomenika iz budzeta Republike Srbije odvojeno je 70 miliona dinara 2012. godine

Izgradnja i izgled spomen obelezja

Još 1922. godine grupa srpskih ratnih veterana formirala je odbor sa ciljem podizanja spomenika ratnicima palim 23. i 24. listopada 1912. godine u Kumanovskoj bitci.

Spomenik su svečano osvetili mitropolit skopski Josif, episkop niški Jovan i i episkop raško-prizrenski Serafim 31. oktobra 1937. godine, na 25. godišnjicu srpske pobede. Izgrađen je na brdu Zebrnjak, najvišoj točki kumanovskog bojišta. Prilikom osvećenja u kosturnicu su položeni posmrtni ostaci oko četiri stotine stradalih pripadnika srpske vojske koji su do tada bili čuvani u obližnjem srednjovjekovnom manastiru Svetog Đorđa, zadužbini srpskog kralja Stefana Uroša II Milutina, u Starom Nagoričinu (Makedonija).

Spomenik na Zebrnjaku građen je od najtvrđeg bazalta i armiranog betona. Imao je oblik kule-obeliska visine 48,5 metara. Bio je to uvjerljivo najviši spomenik ne samo na teritoriju Kraljevine Jugoslavije, već i čitavog Balkanskog poluotoka. Skladnih proporcija, sa vitkom kulom, ovaj memorijal mogao se vidi iz velike daljine, čak i noću, jer je iz njegovog kubeta izbijala svjetlost tri petro-maks lampe. Bilo je to simbolično, večito kandilo mrtvih čije su kosti tu počivale. Na svim planovima spomenika uočljiv je vertikalizam u strukturi građevine. Definitivan projekt predstavlja spoj masivnog podnožja u obliku tvrđave, vitkog stabla sa jajastom `` kapom "na vrhu koje se ne sužava prema gore i novog elementa - trougle osnove. Takvom osnovom autor je, bez ikakve sumnje, ostvario izraženi skulptoralni efekt u ukupnom izgledu vitke, ali snažne građevine. Taj vrhunski spor arhitekture i skulpture bez uzora u našoj arhitekturi predstavlja remek-djelo Momira Korunovića.

U prizemlju spomenika bile su prostorije koje su služile kao kosturnice izginulih srpskih ratnika. Nad njima se nalazio prostor, podijeljen u devet odaja, u kojem je bila smještena muzeološka postavka. Iznad podnožja spomenika, na osamnaestom metru od zemlje, nalazila se memorijalna kapela do koje se stizalo otvorenom spiralnom rampom. Na svakom uglu spiralne staze proširene kružnim zaravnima stajali su na postoljima originalni topovi korišteni u Kumanovskoj bitci. Željeznim stepenicama pelo se u prostor iznad kapele u kome su bile postavljene drvene hrastove ljestve koje su spajale pet katova visoke kule s betonskim galerijama. Na samom vrhu kule, pod samom krovnom konstrukcijom, nalazile su se spomenute svjetiljke koje su noću osvjetljavale okolinu. Na vrhu čitave građevine nalazio se krst, dok je njen najviši kat bio ukrašen heraldičkim znamenjima Kraljevine Srbije.

Fresko-dekoraciju u kapeli i kosturnici izradio je ugledni srpski slikar toga vremena Živorad Nastasijević koji je sa Korunovićem sarađivao i ranije, prilikom podizanja spomenika srpskim ratnicima stradalim u bici na Drini ujesen 1914. godine koji se nalazi na lokalitetu Mačkov kamen na planini Jagodnji kod Krupnja .

                             Spomenik danas 

Rušenje spomenika

Spomenik na brdu Zebrnjak kod Kumanova porušile su bugarske snage na samom početku Drugog svjetskog rata. Stručnjaci Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture - Beograd 1985. godine realizirali su projekt zaštite objekta na Zebrnjaku u zatečenom stanju. Ministarstvo rada i socijalne politike i Veleposlanstvo Republike Srbije u Republici Makedoniji poduzeli su početne korake u zaštiti ovog izuzetnog spomenika kulture time što su osigurale stalnog čuvara.
Pozajmljeno iz Wikipedije

*************************************************************************

Interesantno je da se zadnjih godina u Skoplju  podiglo mnogo spomenika  makedonskih junaka i vojvoda upravo iz doba turskog ropstva.  Kad pogledas koliko ih je, pa se zapitas kako je Makedonija ostala 5 vekova pod ropstvom kad je imala toliko junaka?

Jos interesantnije je da u mnostvu tih spomenika i zasluznih ljudi za drzavnost Republike Makedonije, nema onog ko je oslobodio Makedoniju od turskog ropstva, niti onoga ko je doprineo da Makedonija prvi put dobije status republike  u sklopu Jugoslavije. 

MANASTIR SVETOG DJORDJA STARO NAGORICANE

Kratak opis i istorija manastira

Manastir svetog Đorđa se nalazi nedaleko od sela

 Staro Nagoričane, u severoistočnoj Makedoniji, 13 km istočno od

 Kumanova, na padinama Kozjaka. Prvobitnu crkvu, koja potiče iz

 1071. godine je izgradio vizantijski car Roman IV Diogen. Kao jednu

 od svojih mnogobrojnih zadužbina, Kralj Milutin je crkvu u

 potpunosti obnovi 1313. godine, u slavu svoje velike pobede

 nad Turcima.

 Manastirska crkva Svetog Đorđa u Starom Nagoričanu

 ima osnovu izduženog upisanog krsta, pošto je originalna

 građevina bila izdužena bazilika, pokrivena sa 5 (1+4) kupole.

 Prilikom gradnje, stari oblik crkve Svetog Đorđa u Starom

 Nagoričanu izgrađene od tesanog kamena,

 zaravnjen je na polovini današnje visine, posle čega

 je na toj osnovi podignuta nova crkva od opeke i kamena, što se

 može videti i na oltarskoj apsidi, koja je u originalu bila

 polukružne osnove, na kojoj se uzdiže nova petostrana

 kupola. Prema nekim istraživačima, crkvu Svetog Đorđa

 u Starom Nagoričanu su radili isti majstori koji su za

 kralja Milutina na staroj osnovi podigli novu crkvu

 Bogorodice Ljeviške u Prizrenu. Posebnu draž manastirske crkve

 Svetog Đorđa čine i prestone ikone koje su rađene specifičnom al

 fresco tehnikom direktno namalteru, što je čini jedinstvenom među

 srpskim crkvama.

 Sama crkva Svetog Đorđa u Starom Nagoričanu je

 pokrivena kamenim pločama i danas je dobro očuvana, a

 njen originalni živopis spada među najbolje rađene u tzv.

 vardarskom stilu. U manastirskoj crkvi je sahranjen

 bugarski car Mihajlo III Šišman (1322-1330), poginuo u Bitci

 kod Velbuzda.

U vreme dolaska pod srpsku vlast, crkva manastira Svetog Đorđa Nagoričina

 je bila u ruševinama, a manastir ugašen  Prizemni deo hrama je bio očuvan i

 u velikoj meri iskorišćen pri gradnji novog zdanja, tako da je sačuvani deo

 uticao na konačni oblik građevine.

Srpski kralj Milutin sa modelom manastira

Freske manastira Svetog Đorđa u Starom Nagoričanu, kao i većinu ostalih hramova - zadužbina kralja Milutina, izveli su dvorski majstori Mihajlo i Evtihije, i to su njihovi najbolji radovi. Freske manastira Svetog Đorđa u Starom Nagoričanu imaju sličnosti sa ukrašavanjem Gračanice i Bogorodice Ljeviške. 

Na štitu jednog od svetih ratnika je napisano : "rukom Mihaila zografa". Tako čini i drugi slikar Evtihije na štitu Svetog Teodora Tirona. Kad su završili svoj rad ovde ..."mogli su biti zadovoljni, završili su svoje najveće i najznačajnije delo". Ciklus kalendarskih scena /minolog/ sličan je onom u manastiru Gračanica, koja je oslikana neposredno posle Nagoričana, kao poslednja zadužbina srpskog kralja.

 Kralj Milutin je predstavljen sa modelom crkve na fresci koja ga dosta verno prikazuje. Pored toga što svaki hram građen staranjem kralja Milutina, velikog srednjovekovnog zadužbinara, ima arhitektonske i slikarske osobenosti, njegove ktitorske scene su uvek različite. U manastiru Gračanici, anđeli po blagoslovu Hrista vladaru prnose krunu, a u Nagoričinu, patron hrama, Sveti Đorđe, daruje kralju mač, kao uzdarje za prinetu zadužbinu. 

Što se tiče stava i odeće ktitora, oni su bliski onima u manastirima Studenici i Gračanici. Ktitorsku predstavu u Nagoričanu izdvaja gest patrona hrama Svetog Đorđa, kome kralj predaje crkvu. On se okreće ktitoru sa podignutom desnicom, a u levoj drži mač i predaje ga kralju. 

Taj gest se povezuje sa pobedom nad Turcima iz godine izgradnje hrama u Starom Nagoričanu, o čemu svedoči uklesani natpis u kamenu o gradnji. 

Bilo da je crkva bila podignuta kao ispunjenje zaveta datog pred bitku, bilo u znak zahvalnosti zbog pobede, kralj Milutin je ovde prikazan u trijumfu. Tu nema oubičajenog postupka u kome ktitora sa modelom Hristu privodi Bogorodica ili patron hrama.

Natpis nad kapijom

Pored kraljevskog para, u okviru ktitorske kompozicije su predstavljeni sveti car Konstantin i njegova majka Jelena. Ovde su prikazani i sveti ratnici koji su postradali za hrišćanstvo. U literarnim izvorima, kralj Milutin se, ili poredi sa carem Konstantinom, ili označava kao njegov naslednik, "sličan slavnom Konstantinu"...... "dostojnik Božje pomoći i pokrova na proslavljenje i uzvišenje svoga otačastva".... Patron hrama, Sveti Đorđe, je prikazan na više mesta. 

Budući da je ciklus naslikan u manastiru Svetog Đorđa u Starom Nagoričinu, najiscrpniji sačuvani ciklus fresaka srednjeg veka, njegov sadržaj se može sagledati kao osnov mnogih kasnijih ciklusa. Brojni detalji koji se zapažaju u poznovizantijskim ciklusima, prvi put se opažaju u nagoričkim scenama, zavisnim od teksta "Erminije". Jedna od ovih predstava ima značaj i karakter fresko-ikone i nalazi se na mestu gde se obično postavlja igumanski presto, što ukazuje na igumana Venijamina, koji se starao da namere Kralja Milutina o izgradnji svetinje budu ostvarene, u čije vreme je i oslikan hram.

Manastirska crkva Svetog Đorđa u Starom Nagoričanu je sa spoljne strane ukrašena šaranjem opekama, a po bogatstvu ornamentike ističu se dva trodelna prozora na južnom i severnom temenu upisanog krsta, kao i dvodelni prozor na priprati iznad ulaza, čiji stubić je izuvijan u čvor. Iznad ulaznih vrata u manastir Svetog Đorđa u Starom Nagoričanu nalazi se u velikom kamenom nadvratniku uklesan Milutinov ktitorski natpis, a njegovi monogrami krase kapitele dva stuba, smeštena u zapadnom ulazu crkve. Sam ikonostas crkve svetog Đorđa u Starom Nagoričanu je urađen od kamena i čine ga četiri stubića sa kapitelima i arhitravom.

Svetinje sačuvale korene Srba

Skopska Crna Gora, prostor na kojem srpski narod u Makedoniji baštini svoju veru, tradiciju, ime. Naselja nikla uglavnom oko hramova iz doba Nemanjića

NA širokom planinskom pojasu Skopske Crne gore, na nešto više od 25 kilometara severno od glavnog grada Makedonije, 12 naselja je raspoređeno mahom oko srednjovekovnih hramova čiji su ktitori bili iz srpske dinastije Nemanjića. Nekada je zato čitav taj koloritni predeo nazivan i „Mala Sveta Gora“.

U Kučevištu, centralnom selu tog planinskog regiona, sa pretežno srpskim življem, nalazi se Crkva Svetog Spasa (do 15. veka poznata kao Vavedenje Presvete Bogorodice), malo iznad uz planinu kraj Kučeviške reke, manastir Sveti Arhangeli, iz prve polovine 14. veka, pa hram Svete Paraskeve. U selu Gornjani je manastir Sveti Nikita od 11. do 13. veka, manastir Sveta Bogorodica, Crkva Svete Petke u Pobožju, Hram Svetog Đorđa u selu Banjani (16. vek), Crkva Svetog Nikole u selu Ljubanci...

Hram Svetog Spasa podignut je od 1321-1331. u vreme kralja Stefana Dečanskog, manastir Sveti Arhangeli je iz vremena cara Dušana, a pretpostavlja se da je podizan od 1331-1355. godine. Na freskama u skoro svim crkvama i manastirima su Sveti Simeon i Sveti Sava. Prva škola u ovom području, još iz 1780. godine radila je u kučeviškom manastiru Sveti Arhangeli. Potom je 1813. otvorena škola i u samom selu, kada je nisu imala ni mnoga veća, pa ni gradska naselja ovog dela Balkana.

Ta svojevrsna „mreža“ svetinja, povezanih s okolnim selima, presudno je uticala na očuvanje identiteta, pravoslavne vere, tradicije i karakterističnih obeležja srpskog naroda na ovim prostorima, posebno u vreme Osmanskog carstva. Značajan deo stanovništva ovog kraja severa Makedonije, uprkos oduženoj asimilaciji, i sada čine Srbi. Osim u Kučevištu, srpski živalj je i u Pobožju, Banjanu, Čučeru, Gornjanu, Sandevu, Mirkovcima, Gluvu, Kučeviškoj bari... Na vrhu Skopske Crne gore, na severnoj granici su etnički čista albanska sela - Tanuševci, Brest, Malino Malo...

Kako ističu u Kulturno-prosvetnom i informativnom centru Srba „Vuk Karadžić“ u Kučevištu, stanovnici ove oblasti predstavljaju posebnu etničku grupu skopske kotline. Razlikuju se od stanovništva u susednim predelima ne samo po unikatnoj nošnji, nego i po govoru, narečju, običajima, temperamentu... 

Da bi se deo vrednosti i bogatstva sačuvao i da bi se proces nestanka zaustavio, u ovoj organizaciji pokrenuli su inicijativu za zaštitu kulturnog nasleđa regiona Skopske Crne gore.

********************************************************************************************************************************** CRKVA U CRKVI

U Crkvi Svetog Spasa u Kučevištu „krije“ se i manja, Crkva Svetog Nikole, u tajnosti dozidana 1501. godine, u vreme Osmanlija. Danas se vidi samo jedna, što je bio i glavni cilj starih neimara, da bi sakrili bogosluženje.

**********************************************************************************************************************************

 Realnost, ipak, pokazuje surovu sliku otuđenja. Kao što je i verski život u brojnim svetinjama praktično gotovo bez begosluženja, i maternji srpski jezik u obrazovnom sistemu više je simboličan. Iz godine u godinu sve je manje đaka koji se u osnovnoj školi u Kučevištu obrazuje na srpskom. Ove školske godine u prvi razred u odeljenju na srpskom, upisana su samo četiri učenika.

Držeći se više tradicije, uz svoje drevne svetinje, Srbi sa Skopske Crne gore proslavljaju Božić, Svetog Savu, Đurđevdan, Uskrs, Vidovdan, porodične krsne slave kao i svetkovine crkava i manastira. O Pokladama, „na praznik Pročka“, u Kučevištu se redovno organizuje maskenbal, u narodu poznatiji i kao „Sureti“, s karakteristikama paganskih običaja.

**********************************************************************************************************************************

 VODENICE
SELO Kučevište danas ima nešto više od 3.200 stanovnika. Nekada je na Kučeviškoj reci bilo čak 140 kamenih vodenica. Danas se mogu izbrojati njihovih četrdesetak urušenih ostataka. Žito melju još samo - četiri vodenice. Nekada u familijama sa tridesetak članova u jednom domaćinstvu, priča se, mladići nisu mogli ni da se ožene ako nisu imali svoju vodenicu.

Mladen Stančić VECERNJE NOVOSTI

NOLE KRALJ WIMBLEDONA

           NOLE JE OSVOJIO TITULUUUUUUUUU NA 

                     WIMBLEDONU ! 🏆 🏆 🏆

                  DJOKOVIC - FEDERER 7:6 6:7 6:4 6:3



                      CESTITAMO!!!

CARSIJSKE PRICE-stihovi

CARSIJSKE PRICE

   CARSIJSKE PRICE

Rekose mi da je pre neki dan, 

ustvari uvece kasno,

bila sa nekim gore na cesmi...

Svasta, pomislih i nije mi bilo bas jasno.

Tek sinoc mi rekose ,

da su se kolima odvezli nekuda...

- Kako je moguce, pitao sam 

Pa ona sa njim...?

- Ma ti si lud, rekose - Te reci i nevini osmeh,

To je sve film...

Cudio sam se da eto i ona...?

Prosto je nemoguce...

A eto i danas sam cuo

da joj je bio i kod kuce... i da...

Ma carsiske price...

Uvek govore, da su sve iste 

 i da ko jaje -jajetu lice.

Nisam verovao casti mi

kome danas da verujes 

svi govore iz zavisti...

A oni meni:

- Pa ti si lud... tebi je lose...

Sta mi sve ne rekose.

SMEJALA SE JE

  Smejala se oduvek odkad se znamo 

zivot je za nju bio pesma 

Bila je nemirna kao srna 

i bujna ko prolecna cesma.

Smejala se je i kad nije bilo bas smesno,

kad sam reci nalazio tesko

i kad nisam video nekog rezona 

 ja kad se zbunim a smeje se ona.

Smejao sam se i ja 

da ne bi sve ispalo glupo,

dok mi je pogled lutao tupo

po njenom telu i licu  sto se smeje. 

Dok u svojoj dusi , prezirah sunce 

sto me jos greje.

LUZICKI SRBI

Još se kunemo u Svetog Đorđa

Marko LOPUŠINA | 12. jul 2015. 08:26 | 

Kako su Lužički Srbi u Nemačkoj uspeli da i danas sačuvaju svoj identitet: Bili smo pod ogromnim pritiskom katolika, ali smo ostali verni pravoslavnim svecima

NA sledećem sajmu knjiga, krajem oktobra, u Beogradu prvi put nastupiće delegacija književnika i umetnika Lužičkih Srba iz Nemačke. Predvodiće ih pesnik Berdiht Dirlih, koji je već tri puta gostovao u Srbiji i odlučio da ojača veze sa, kako reče, “svojom braćom južnim Srbima”.

- Zahvaljujući književnim susretima u poslednje tri godine veze nas najsevernijih Srba iz Lužice sa Srbijom i srpskom dijasporom su sve jače i prisnije. Učestvovao sam na festivalu poezije u Smederevu, ali i na Književnim susretima udruženja “Sedmica” u Frankfurtu i zajedno sa svojim kolegama Lužičkim Srbima dobio pozive da obavezno dođemo u zvaničnu posetu Beogradu. I eto nas u oktobru u Srbiji - zadovoljno najavljuje Berdiht Dirlih dolazak delegacije bratskog naroda.

Lužički Srbi, njih oko 60.000, žive u nemačkoj pokrajini Brandenburg i Saksonija, kao i delu Poljske više od jednog milenijuma. Toliko ih je ostalo od brojnih polapskih slovenskih plemena koja su se tokom velike seobe od 2. do 4. veka naselila na granici tadašnjeg Rimskog carstva. Ime su dobili po dolini Lužici kod Drezdena, koju smatraju svojom prestonicom. Za sebe kažu da su Zorbi, Serbi ili najseverniji Srbi. Govore varijantom slovenskog jezika koja je bliža češkom i poljskom nego jeziku balkanskih Srba, mada njima naš jezik nije potpuno nerazumljiv.

- Nekada smo živeli na prostoru od Drezdena do Kijeva. Govorili smo srpski i pisali ćirilicom. Shvatili smo, međutim, da lužičkosrpski nacionalni identitet i kultura neće opstati u katioličkim zemljama ako se kao narod zatvorimo u čauru, već da moramo da se transformišemo u moderno društvo na temeljima naše tradicije. Bili smo pod ogromnim uticajem katolika i protestanata, poprimili smo zapadnu veru i kulturu, ali smo ostali verni pravoslavnim svecima Ćirilu i Metodiju i Svetom Đorđu. I danas slavimo ove svece - objašnjava nam pesnik Berdiht Dirlih, koji je svoje zbirke pesama objavio na srpskom.

Ovo objašnjenje načina očuvanja nacionalnog identiteta Lužičkih Srba, kojih je nekada bilo neuporedivo više, može se razumeti ako se zna njihova sudbina. Tokom mnogih vekova Germani i Poljaci su se starali da uguše Lužičke Srbe i izbrišu sa lica zemlje svako sećanje na njihovo postojanje. Zabranjivano je da se koristi lužički jezik čak i u ličnom komuniciranju i da se obeležavaju lužički praznici. Sve veći broj Srba iz Lužice prelazio je na nemački jezik. U 16. veku Martin Luter ih je označavao kao “najgori od svih naroda” i predskazivao da kroz 100 godina od njihovog jezika neće ostati ni traga.

- Sa dolaskom nacista na vlast život Lužičkih Srba pretvorio se u pakao. Hitler nas je proglasio srbojezičkim arijevcima, koje treba vratiti na koloseke Trećeg rajha. Pokušao je da nas uvuče u mrežu nacizma. Posle rata, nova vlast nas je proglasila nacionalnom manjinom i zaštitila od fizičkog i duhovnog uništenja - kaže Dirlih.

Autor himne Lužičkih Srba i klasik srbolužičke literature Handrij Zejler (1804-1872) napisao je izvanredan tekst “Gde je srpski rodni zavičaj?”, u kome je postavio pitanje gde je otadžbina Srba - u Pruskoj, Litvaniji, Češkoj, Poljskoj ili u Rusiji (na svim tim teritorijama danas žive potomci Lužičana). Na kraju sam Zejler daje odgovor na svoje pitanje - otadžbina Srba prostire se od obala Labe (Elbe) i Dunava do Crnog mora i Srbije.

- Kada Srbin dođe kod nas u Lužice dočekujemo ga kao da je u Šumadiji, sa hlebom i solju. I potom, kao i vi, pevamo himnu, koja kao i vaša govori o srpskom narodu. Mislim da smo mi književnici otkrili duboku povezanost Lužice i Srbije i da je sada naša dužnost da se zbiližimo kao dva bratska naroda - poručuje pesnik Berdiht Dirlih.

POSLANIK I PESNIK

Berdiht Dirlih je rođen 1950. godine u Novoj Vjeski. Studirao je katoličku bogosloviju, filozofiju i teatrologiju u Lajpcigu. Radio je kao dramaturg u Lužičkosrpskom narodnom pozorištu, kao glavni urednik “Srpskih novina” i kao poslanik parlamenta Saksonije. Predsednik je Saveza lužičkosrpskih umetnika.